ΟΜΙΛΙΑ ΠΡΟΕΔΡΟΥ Ε.Υ.Κ. ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΟΥ Ι.Κ.ΚΙ.Κ
ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΟΫΠΑΛΛΗΛΙΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ Ν. ΚΑΒΑΛΑΣ ΣΤΟ 2Ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΜΕ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΘΕΜΑ: «ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ»
Καβάλα 17, 18, 19/10/2025
Κύριε Πρόεδρε του Ινστιτούτου,
Αγαπητοί Προσκεκλημένοι,
Φίλες και Φίλοι,
Εργαζόμενες – Εργαζόμενοι,
Με χαρά υποδεχθήκαμε την πρόσκληση του Προέδρου του Ινστιτούτου Κοινωνικών Κινημάτων και Ιστορίας Καπνού να στηρίξουμε ως Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Ν. Καβάλας την πρωτοβουλία του για αυτό το Διεθνές Συνέδριο.
Η ιστορία του συνδικαλιστικού κινήματος στο νομό μας και η ιστορία καπνού της Καβάλας, μας έδωσε την χαρά να καταθέσουμε τις απόψεις μας. Το καπνικό όπως ΟΛΟΙ γνωρίζετε ήταν ένα θέμα που κυριάρχησε στην καβάλα και επηρέασε όλους τους τομείς της ζωής της μετά τα μέσα του 19ου αιώνα. Οι καπνοπαραγωγοί παρέδιδαν τα καπνά τους στους καπνέμπορούς που τα επεξεργάζονταν στην πόλη της Καβάλας σε μισθωμένες αποθήκες. Οι εξαγωγικοί οίκοι οικοδόμησαν ιδιόκτητες καπναποθήκες δαπανώντας τεράστια ποσά. Η ραγδαία ανάπτυξη του καπνεμπορίου ανέδειξε την Καβάλα το 1910 σε πρώτο εξαγωγικό λιμάνι. Σήμερα κάποιες από τις καπναποθήκες καταρρέουν.
Η ανάπτυξη του καπνού ώθησε πολλούς εργάτες από τις γύρω περιοχές να μετακομίσουν στην πόλη της Καβάλας για να εργαστούν. Το 1921 η Καβάλα είχε 4.654 καπνεργάτες και το 1922 έφτασε τους 9.400. Το 1925 είχαν φτάσει τους 12.543 καπνεργάτες. Εργαζόταν από τις 6 το πρωί μέχρι τις 7 το απόγευμα μόνο με ένα διάλειμμα για το μεσημεριανό τους. Η ιατρική περίθαλψη ήταν ανύπαρκτη. Η φυματίωση ήταν η κύρια, σοβαρή αλλά θανατηφόρα ασθένεια που θέρισε τους καπνεργάτες. Το κίνημα της Εργατιάς μπροστά στην εκμετάλλευση τους ήταν αναγκαίο να οργανωθεί μέσα σε συνθήκες συγκρουσιακές. Η σύγκρουση των συμφερόντων με τους καπνεμπόρους ήταν αναπόφευκτη. Η συλλογική δράση των Εργατών και οι απεργίες τους, ανάγκασαν την εργοδοσία να υποχωρήσει παρά την απαγόρευση της σύστασης σωματείων. Το πρώτο σωματείο που ιδρύθηκε ονομάσθηκε «Ευδαιμονία», προφανώς δήλωνε την ευδαιμονία που ήλπιζαν ότι θα απολαύσουν ο εργάτες μέσα από τους αγώνες. Έτσι κατάφεραν να μειώσουν τις ώρες εργασίας από 12 σε 9,5 και να αυξήσουν τους μισθούς τους κατά 2 γρόσια .
Αγαπητοί και Αγαπητές Σύνεδροι,
Οι παραπάνω αγώνες των καπνεργατών μας καθοδηγούν και σήμερα γιατί μπορεί σήμερα τα συνδικάτα να μην απαγορεύονται να ιδρυθούν αλλά η τάση από τις εξουσίες να απαξιωθούν οι κοινωνικοί τους αγώνες είναι στην πρώτη γραμμή και εξηγείται από την αντίληψη της γενικότερης αμφισβήτησης της πολιτικής. Ο συνδικαλισμός και γενικότερα οι συλλογικές εκφράσεις της κοινωνίας έχουν δημιουργηθεί ως στοιχεία ενίσχυσης της δημοκρατίας, ως θεσμικά αντίβαρα απέναντι στις πολλαπλές μορφές εξουσίας. Ο συνδικαλισμός έχει ως πυρήνα της συγκρότησής του και της δράσης του τον κόσμο της Εργασίας, αυτό το πλειοψηφικό μέρος της κοινωνίας (τους εργαζόμενους). Υπερασπίζεται τα συμφέροντα των εργαζομένων και δομείται και αναπτύσσεται έχοντας ως πυρήνα του τον μισθό, τις συντάξεις, τις εργασιακές συνθήκες. Τι πιο βασικό και πιο ιερό για κάθε πολίτη; Αλήθεια, η σημερινή τάση που αναπτύσσεται σήμερα χωρίς βασικό μισθό και ασφάλιση, χωρίς εργασιακές συνθήκες, χωρίς ωράριο και με απειλές για μη συγκρότηση συνδικαλιστικών εκφράσεων μπορεί να είναι το μέλλον των εργαζομένων; Αλήθεια τί κοινωνία θα προκύψει αν αυτή η τάση γενικευτεί; Ποιος κοινωνικός θεσμός και πιο κοινωνικό κίνημα έχει σήμερα στην πρώτη του γραμμή την ακρίβεια; Την ανεργία; Την αβεβαιότητα στην εργασία; Τα αδιέξοδα των νέων που δεν μπορούν να κάνουν οικογένεια για οικονομικούς και εργασιακούς λόγους και μένουν στα σπίτια των γονιών τους μέχρι 40 χρονών; Ποιο συλλογικό υποκείμενο θα αγωνιστεί για την ενίσχυση της πολιτικής και της δημόσιας ζωής; Για την ειρήνη ενάντια στους πολέμους; Ο συνδικαλισμός και τα κοινωνικά κινήματα αναδεικνύουν καθημερινά με έμφαση την συλλογικότητα, την αγωνιστική στάση ζωής και τον ενεργό πολίτη. Έχουν ως όραμα μια καλύτερη ζωή σε μια δίκαιη κοινωνία. Αυτός είναι ο ρόλος τους ως κοινωνικό και εργατικό κίνημα. Αλήθεια τί πιο όμορφο;
Το Συνδικαλιστικό κίνημα του Νομού Καβάλας μετά τα χρόνια της μεταπολίτευσης
Το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Καβάλας αναμορφώθηκε όπως και όλο το συνδικαλιστικό κίνημα μετά τα χρόνια της μεταπολίτευσης. Οι κοινωνικές, ιδεολογικές και πολιτικές προϋποθέσεις χρειάζονται την κατάλληλη πολιτική σήμερα για να εκφραστούν θετικά και η μεταπολίτευση και ειδικότερα τα χρόνια των πρώτων κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ ήταν πρόσφορα για την αναμόρφωση του συνδικαλιστικού κινήματος και του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Ν. Καβάλας. Εξάλλου από την εμπειρία μας μπορούμε να ισχυριστούμε πως η συνεννόηση της πολιτικής εξουσίας με την συνδικαλιστική εξουσία αποτελεί το θεμέλιο της δημοκρατίας και το βάθρο της ανάπτυξης του συνδικαλιστικού κινήματος. Τα χρόνια μας το 1981 ήταν πράγματι τέτοια χρόνια, εμπιστευόσουν και σε εμπιστευόταν η κεντρική εξουσία, προϋπόθεση για καλύτερες μέρες των εργαζομένων.
Είχε, επίσης, μεγάλη σημασία μετά την μεταπολίτευση η μορφοποίηση των συνδικαλιστικών παρατάξεων στο συνδικαλιστικό κίνημα. Οι σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ των συνδικαλιστικών παρατάξεων και των πολιτικών κομμάτων επηρέασαν τα αιτήματά μας, τις μορφές δράσης και γενικότερα τον προσανατολισμό του εργατικού κινήματος. Είχε επίσης μεγάλη σημασία, οι σχέσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ Εργαζομένων και Εργοδοτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και οι σχέσεις κομμάτων και συνδικάτων και εξουσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η συνεννόηση όλων αυτών έπεισε την Κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου να μοιράσει αλλιώς την παραγωγική πίτα. Έτσι κάθε εργαζόμενος από το 1982 και μετά είδε το εισόδημά του να ανταποκρίνεται στον ιδρώτα του και έζησε χρόνια καλά. Σήμερα η σύγκριση μόνο οργή δημιουργεί στον κόσμο της εργασίας. Είναι τόσο υποτιμημένη που δεν φτάνει το εισόδημα από την εργασία να καλύψει ούτε τις 15 ημέρες του μήνα, γι’ αυτό προχώρησαν με νόμο να εργαζόμαστε 13 ώρες το 24ωρο μήπως και μπορέσουμε να καλύψουμε τις δαπάνες διαβίωσης.
Παραλλήλως αναπτύχθηκε το πλέγμα των κοινωνικών θεσμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο διάλογος μεταξύ των συνδικαλιστών και των εκπροσώπων των εργοδοτικών οργανώσεων είχε διαμορφώσει μια νέα στρατηγική στην λύση των προβλημάτων τους.
Αυτό το μήνυμα υιοθετήθηκε και από το Ε.Υ.Κ. Ν. Καβάλας και οδήγησε στο νέο άνοιγμα των πετρελαίων στην πόλη μας που επί 25 χρόνια μέχρι σήμερα δίνει εργασία στο νομό μας. Η παραπάνω στρατηγική υιοθετήθηκε και στο άνοιγμα του διαλόγου με τα συνδικάτα της Βουλγαρίας και της Τουρκίας και μέχρι σήμερα η σχέση μας, μας εφοδιάζει με εκατέρωθεν εμπειρίες. Η εκπαίδευση του συνδικαλιστικού και του παραγωγικού δυναμικού ήταν ένας χώρος όπου το Ε.Υ.Κ. Ν. Καβάλας παρενέβη και βοήθησε ποικιλοτρόπως.
Οι παρεμβάσεις σε μεγάλες υποδομές του νομού ήταν πάντα επίκαιρες και στο νέο νοσοκομείο και στο λιμάνι. Οι προτάσεις μας για το άνοιγμα νέων επενδύσεων δεν καρποφόρησαν ενίοτε γιατί οι τοπικοί άρχοντες είχαν άλλες απόψεις, ασχέτως αν στην πορεία του χρόνου άλλαξαν. Όμως ο καιρός είχε παρέλθει (βλέπε εγκατάσταση αποθηκών καυσίμων).
Αγαπητοί και Αγαπητές Σύνεδροι,
Ο θεσμοθετημένος σκοπός του συνδικαλιστικού κινήματος από μόνος του δεν συνιστά επιτυχία για αυτούς που εκπροσωπεί και γενικότερα στην κοινωνία. Οι αιματηρές μάχες που το συνδικαλιστικό κίνημα έδωσε στους περασμένους αιώνες, οι σκληροί αγώνες, οι διάφορες μορφές διαμαρτυρίας είναι απάντηση του εργατικού κινήματος στην εξαθλίωση που υφίστατο η εργατική τάξη και στην κοινωνικοοικονομική υποδούλωσή του. Η εξαθλίωση έχει σε μεγάλο βαθμό υπερνικηθεί στον Δυτικό κόσμο, αν και τα πισωγυρίσματα είναι συχνά και απειλούν και σήμερα να επαναληφθούν υπό συνθήκες ανεξέλεγκτου νεοφιλελευθερισμού. Αλλά η οικονομική υποτέλεια παραμένει ακέραια και συνιστά πλέον την κύρια αιτία της δυσπραγίας των εργαζομένων. Το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα διαθέτει πολιτική και ιδεολογική ικανότητα. Ξεκινά από απλά συνδικαλιστικά αιτήματα και επεκτείνεται στον μετασχηματισμό της κοινωνίας. Οι μαζικές διαδηλώσεις του συγκλονίζουν συχνά τα θεμέλια των εξουσιών που κυριαρχούν. Το βασικότερο μέσον αυτών των διαδηλώσεων του είναι οι ΑΠΕΡΓΙΕΣ για την ικανοποίηση αιτημάτων του όπως: αύξηση μισθών, μείωση του χρόνου εργασίας, ασφάλιση κλπ. Πάντα στο επίκεντρο τους είναι η βελτίωση των όρων της εργατικής δύναμής του.
Αγαπητοί και Αγαπητές Σύνεδροι,
Προφανώς και ο συνδικαλισμός εμπεριέχει λάθη και παραλείψεις, αδυναμίες και αστοχίες, συχνά και ενέργειες συντεχνιασμού. Όμως τα παραπάνω δεν αποτιμώνται συνολικά για τον ρόλο και την δράση. Για μας το κίνημα της Εργατικής Τάξης, ο συνδικαλισμός και για την ιστορία του είναι παράγοντας δημοκρατίας και στήριξης του εργατικού δυναμικού.